Lalka
Wiemy, że bohaterowie Lalki biorą udział w wydarzeniach, o których nie można było pisać wprost w istniejących warunkach cenzuralnych. Żeby przemycić informacje na ten temat, Prus używa chwytów języka ezopowego. Już jedna z pierwszych informacji o głównym bohaterze jest zaszyfrowana. Dowiadujemy się, że Wokulski „gotował wraz z innymi piwo, które do dziś dnia pijemy, i sam w rezultacie oparł się aż gdzieś koło Irkucka". Chodzi tu oczywiście o udział Wokulskiego w powstaniu styczniowym (którego klęskę wciąż odczuwają mieszkańcy Warszawy) i zesłanie na Syberię. Sam moment, gdy Wokulski decyduje się wziąć udział w powstaniu, został przedstawiony w pamiętniku starego subiekta za pomocą obrazu z pogranicza jawy i snu. Rzecki pisze, że był wtedy pijany, „odurzony, w półśnie, półjawie", gdyż „wino Machalskiego było mocne" - dlatego jego relacja ma charakter oniryczny, jakby obserwator nie ufał temu, co zobaczył. „Lalka” to powieść znana głównie z tego względu, że jest ona omawiana w szkołach. Stąd jej popularność.
Prus
Najpoczytniejszym felietonistą był Prus, autor Kronik tygodniowych. Publikował je prawie do końca życia (w latach 1874-1911), głównie na łamach „Kuriera Warszawskiego" i „Kuriera Codziennego". Tworzą one panoramę życia codziennego drugiej połowy XIX w., szczególnie Warszawy i jej mieszkańców. Materiał kronik jest bardzo różnorodny. Plotki i anegdoty sąsiadują z poważnymi analizami życia społecznego, a informacjom o wydarzeniach kulturalnych towarzyszą na przykład wzmianki o cenie skupu żywca w Królestwie Polskim. Żeby opisać „samo życie" w jego dynamice i zróżnicowaniu oraz by podtrzymać zainteresowanie czytelników, Prus używa wielu artystycznych chwytów. Bywają kroniki w postaci scenek dramatycznych albo monologów różnych osób (autor chętnie wcielał się w inne postaci), w formie listów nieistniejących nadawców do równie fikcyjnych adresatów czy opinii wymyślonych „naukowych" autorytetów. Jednym z konkurentów Prusa felietonisty był Świętochowski, publikujący na łamach „Prawdy". Jego kroniki, na ogół poświęcone analizie jednego czy dwóch problemów, były przede wszystkim polityczną i społeczną trybuną autora.
<< Poprzednie Następne >>